สรุปข้อสอบ "ความสัมพันธ์ระบบนิเวศ ด้านปัจจัยทางกายภาพ"

ความสัมพันธ์ในระบบนิเวศ

ปัจจัยทางกายภาพ(Physical factor) 

โดยปกติสิ่งมีชีวิตจะมีการปรับตัวเพื่อให้อยู่รอดในสภาวะต่างๆ สิ่งมีชีวิตใดที่ปรับตัวไม่ได้ก็จะตายไป ซึ่งตัวอย่างปัจจัยทางกายภาพที่มีผลต่อสิ่งมีชีวิต มีดังนี้

1. แสงสว่าง มีความสำคัญโดยตรงต่อพืชสีเขียว การมองเห็นของสัตว์หลายๆชนิด ซึ่งแสงสว่างมีอิทธิพลต่อสิ่งมีชีวิตในด้านต่างๆ คือ

1.1 การออกหากินในเวลากลางคืนของค้างคาว นกเค้าแมว ผีเสื้อกลางคืน
1.2 เป็นปัจจัยจำกัดของกวางและนกบางชนิด โดยระบบสืบพันธ์ของสัตว์เหล่านี้จะขึ้นกับเวลาของการได้รับแสงในแต่ละฤดู

1.3 การแพร่กระจายของสิ่งมีชีวิต เช่น ข้าวโพดชอบแสงแดดมาก เฟิร์นชอบแสงแดดรำไร

1.4 พฤติกรรมของสิ่งมีชีวิต เช่น การเอนเข้าหาแสงของพืช การหนีแสงของสัตว์บางชนิด เช่น ไส้เดือน


2. อุณหภูมิ มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต พฤติกรรม และการปรับตัวของสิ่งมีชีวิตค่อนข้างมาก โดยมีอิทธิพลต่อสิ่งมีชีวิตในด้านต่างๆ คือ

2.1 การออกหากินของสัตว์ในบางพื้นที่ เช่น ทะเลทราย

2.2 การแพร่กระจาย และเป็นข้อจำกัดในสภาพการทนได้ของสิ่งมีชีวิต เช่น เขตทะเลทราย เขตขั้วโลก

2.3 การอพยพย้ายถิ่น (Migration) ชั่วคราว ในฤดูหนาวของสิ่งมีชีวิตบางชนิด

2.4 มีผลต่ออัตราเมทาบอลิซึม (Metabolism) โดยเฉพาะในสัตว์เลือดเย็น พบว่า อัตราเมทาบอลิซึมจะเพิ่มขึ้น เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น



3. ความเป็นกรด-ด่าง มักจะมีผลต่อสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในดินและน้ำ หรือสิ่งมีชีวิตที่ต้องอาศัยปัจจัยจากดินและน้ำ ได้แก่ พืช สัตว์น้ำ สัตว์ใต้ดิน โดยจะมีอิทธิพลต่อสิ่งมีชีวิต คือ

3.1 การเจริญเติบโตของพืช เช่น ส้ม มะม่วง จะเจริญได้ดีในดินที่มีสภาวะเป็นกรด

3.2 ปริมาณแร่ธาตุในดิน เช่น เหล็ก อะลูมิเนียม แมงกานีส จะละลายในดินได้ดีเมื่อดินเป็นกรด ส่วนแคลเซียม แมกนีเซียม จะละลายได้ดีเมื่อดินเป็นด่าง

4. ปริมาณความชื้น และน้ำ

4.1 เป็นปัจจัยสำคัญต่อการกระจายตัวของสิ่งมีชีวิตบนโลก โดยบริเวณใดที่มีแหล่งน้ำ มักพบสิ่งมีชีวิตเสมอ

4.2 ปริมาณน้ำฝนสามารถใช้เป็นเกณฑ์ในการจำแนกชีวนิเวศบนโลกได้

4.3 น้ำมีผลต่อการเจริญเติบโตของสิ่งมีชีวิต เช่น พืชที่ขาดน้ำ จะเจริญเติบโตได้น้อย



5. ก๊าซ ที่มีอิทธิพลต่อสิ่งมีชีวิต ได้แก่

5.1 ออกซิเจน เป็นปัจจัยจำกัดของสิ่งมีชีวิตในการดำรงชีวิตบนโลกใบนี้ (ยกเว้นสิ่งมีชีวิตบางชนิดที่ไม่ต้องใช้อากาศในการดำรงชีวิต) ถ้าบริเวณใดมีปริมาณออกซิเจนน้อย สิ่งมีชีวิตจะอาศัยอยู่น้อยและต้องมีการปรับตัวของสิ่งมีชีวิตเกิดขึ้น

5.2 คาร์บอนไดออกไซด์ มีความสำคัญต่อกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสงของพืช



6. ความเค็ม จะมีผลต่อสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในดินและน้ำ เนื่องจากความเค็มเกิดจากการเพิ่มปริมาณของเกลือในดินและน้ำ ทำให้มีผลต่อการควบคุมสมดุลของพืชและสิ่งมีชีวิต (เช่น การดูดซึมสารอาหารของพืช)

7. แร่ธาตุมีความสำคัญต่อพืชซึ่งเป็นผู้ผลิตอย่างมาก และส่งผลต่อผู้บริโภคที่บริโภคพืชด้วย โดยแร่ธาตุที่สำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืชได้แก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม เป็นต้น